-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Voor wie De Groene Amsterdammer van afgelopen week niet heeft ingezien, hieronder mijn recensie van Hal Hartley's Fay Grim.

Fay Grim

Wie voor het eerst een film van regisseur Hal Hartley ziet, schiet weldra in de lach. Met het feit dat het hier om een komedie gaat, heeft dat echter weinig te doen. Eerder ligt de filmkijker dubbel om het gekunstelde, welhaast emotieloze spel van de acteurs. Na de lach komt echter de verwondering. Het stijve acteerwerk, de onnatuurlijke dialogen en de kluchtige plotwendingen werken allengs meer vervreemdend. En intussen kan er geen glimlach vanaf, niet bij de personages en inmiddels ook al niet meer bij de kijker. Die vraagt zich af of in hoeverre het de regisseur ernst is: Is het de bedoeling dat ik lach of juist niet? Hartleys subtiele ironie doet zijn publiek niet bulderen van het lachen. Sterker nog: zijn films doen je eerder ongemakkelijk dan ontspannen voelenMet zijn debuutfilm The unbelievable truth won Hartley in 1989 gelijk de harten van heel het indie-minnende filmpubliek, en gelijk ook de grote juryprijs op het filmfestival van Sundance. Met zijn succes groeiden echter ook de verwachtingen. Hartley raakte in paniek en sloeg aan het experimenteren, iets wat noch het publiek noch de pers hem in dank afnam. Hartleys laatste film die de Nederlandse filmtheaters haalde, stamt dan ook uit 1997. Op die film, Henry Fool, maakte Hartley negen jaar later een vervolg: Fay Grim. En met die film bereikt Hartley eindelijk weer eens het Nederlandse filmpubliek.
Fay Grim is spionage spoof en post-9/11 document ineen. Indie-lievelingetje Parker Posey kroop wederom in de rol van Fay Grim, een rol die inmiddels was uitgegroeid tot Hartleys allereerste vrouwelijke hoofdpersonage. Net als in Henry Fool is het Henry die in Fay Grim de boel op stelten zet, al laat de onbehouwen intellectueel pas op het einde van deze film zijn gezicht zien. De chaos die in Fay Grim ontstaat is feitelijk te doen om Fools memoires, die niet zomaar een pretentieus egodocument blijken te zijn maar in zeer gevoelige informatie bevatten. Om het uit acht schriften bestaande manuscript te veroveren, zet de CIA Henry’s echtgenote Fay in. Niemand, maar dan ook letterlijk niemand, blijkt echter te zijn wie hij of zij is. Fay stort zich dapper maar ietwat naïef in de chaos, met een jas die wappert als de cape van een superheld.
In Fay Grim zien we authentieke Hartley-thema’s als lust, religie, criminaliteit en intellectualisme. En zoals gebruikelijk speelt de regisseur zijn gedurfde spel met de grenzen van humor. Toch is Fay Grim allerminst een typische Hartley. Ooit schiep de regisseur een eigen wereld, een afgesloten realiteit waarin alles op zijn kop stond. Binnen die omgekeerde werkelijkheid gold enkel Hartleys logica, zijn persoonlijke waarheid van quasifilosofische oneliners en uitvergrote persoonlijkheden. In Fay Grim gooit Hartley de grenzen open waardoor zijn geliefde personages plotseling wild rondlopen inde echte wereld. Wat eens zo herkenbaar Hartley was, verdwijnt nu in de massa van de realiteit.

Dvd, Living Colour Entertainment

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------